فرهنگ‌ اسلامی‌ در سایه‌ بیداری‌ و خیزش‌ مسلمانان‌ در حال‌ بازسازی‌ خویش‌ است‌. با احیا و بازسازی‌ فرهنگ‌ اسلامی‌، امروز دیگر ارزشهای‌ وارداتی‌ فرنگ‌ نه‌ تنها در نزد فرهیختگان‌، بلكه‌ در نزد توده‌های‌ میلیونی‌ مسلمانان‌ رنگ‌ باخته‌ است‌ و پاسداران‌ فرهنگ‌ اسلامی‌ در برابر نظریه‌پردازان‌ فرهنگی‌ «فرنگ‌»، قد مردانگی‌ علم‌ كرده‌ و با تكیه‌ بر فرهنگ‌ غنی‌ اسلامی‌، دگرگونی‌ فرهنگی‌ عظیمی‌ را به ‌وجود آورده‌اند.

در زمانی‌ نه‌ چندان‌ دور، اصطلاح‌ كثرت‌گرایی‌ (پلورالیسم‌) در علوم‌ اجتماعی‌ و بو یژه‌ در آموزش‌ جامعه‌شناسی‌ و علم‌ سیاست‌ مقدماتی‌ عمدتاً به‌ یك‌ مكتب‌ خاص‌ فكری‌ و دانش‌ پژوهی‌، یعنی‌، مكتب‌ «نظریه‌ دموكراتیك‌ تجربی‌» آمریكایی‌ در دهه‌ 0 195 تا اوائل‌ دهه‌ 0 197، اطلاق‌ می‌شد. بی‌گمان‌ این‌ جریان‌ خاص‌ كثرت‌گرایی‌ هنوز در خور مطالعه‌ است‌ و در واقع‌ از آن‌ زمان‌ تاكنون‌ بح ثه ای‌ ارزشمندی‌ درباره‌ دستاورد و میراث‌ چیزی‌ كه‌ می‌توان‌ «كثرت‌گرایی‌ سنتی‌» یا «كثرت‌گرایی‌ علم‌ سیاست‌» نامش‌ نهاد صورت‌ گرفته‌ است‌ . با این‌ همه‌، جریان های‌ فكری‌ دیگری‌ در گذشته‌ وجود داشته‌اند و در حال‌ حاضر نیز وجود دارند كه‌ عنوان‌ «كثرت‌گرایی‌» را به‌ آنها نیز می‌توان‌ اطلاق‌ كرد و این‌ جریا ن ها از مدل‌ كثرت‌گرایی‌ سنتی‌ جامعه‌ و سیاست‌شناسی‌، گاه‌ به‌ طور قابل‌ ملاحظه‌ای‌، فاصله‌ گرفته‌اند. یكی‌ از هدف های‌ كتاب‌ حاضر این‌ است‌ كه‌ به‌ ما جهت‌گیری‌ تازه‌ای‌ بدهد تا دریابیم‌ كه‌ كثرت‌گرایی‌ بیشتر بر تكثر دیدگاه های‌ تعبیری‌ دلالت‌ می‌كند و نه‌ بر دیدگاهی‌ واحد.مدت های‌ مدید است‌ كه‌ كثرت‌گرایان‌ وارد میدان‌ شده‌اند و انواع‌ و اقسام‌ بسیاری‌ دارند.

برای‌ آشنایی‌ با دامنه‌ و حدود مجموعه‌ حاضر، لازم‌ است‌ ابتدا تعریفی‌ از حقوق‌ كنسولی‌ ارائه‌ گردد. دكتر جواد صدر حقوق‌ كنسولی‌ را مانند حقوق‌ دیپلماتیك‌، مجموعه‌ قواعدی‌ می‌داند كه‌ ناظر بر قسمتی‌ از روابط‌ خارجی‌ دولت‌ است‌، اما از حیث‌ طبیعت‌ با آن‌ تفاوت‌ دارد. حقوق‌ كنسولی‌ جنبه‌ اداری‌ دارد و موضوع‌ آن‌ حفظ‌ منافع‌ اتباع‌ دولت‌ در خارج‌ و اداره‌ كردن‌ امور مربوط‌ به‌ آنها است‌ كه‌ از وظایف‌ اداری‌ دولت‌ است‌.
امور كنسولی‌ به‌ لحاظ‌ تنوع‌ موضوعات‌ و دامنه‌ وسیع‌ مسائل‌ حقوقی‌، اقتصادی‌، سیاسی‌، اجتماعی‌ و فرهنگی‌ از حساسیت‌ زیادی‌ برخوردار است‌. این‌ اهمیت‌ و حساسیت‌ زمانی‌ دوچندان‌ می‌گردد كه‌ مأمور كنسولی‌ باید با بكارگیری‌ صحیح‌ لغات‌ و اصطلاحات‌ خاص‌ این‌ امور به‌ زبان‌ خارجی‌ در گفتگوهای‌ روزمره‌ با مراجع‌ و مقامات‌ محلی‌ ادای‌ مطلب‌ نماید و یا با نگارش‌ مكاتبات‌ و تهیه‌ یادداشتها و تفاهم‌نامه‌ها و موافقت‌نامه‌های‌ كنسولی‌ خواسته‌ خود را بطور روشن‌ و روان‌ بیان‌ نماید.

در این‌ كتاب‌ سه‌ مقوله‌ به‌ طور اجمالی‌ بررسی‌ می‌شود. نخست‌ به‌ برخی‌ از نكات‌ مهم‌ نظریه‌ معاصر [حقوق‌ فردی‌] می‌پردازیم‌. دوم‌، ضمن‌ این‌ كار به‌ گستره‌ و مجموعه‌ نظریه‌ها و بیانیه‌ها درباره‌ [حقوق‌ فردی‌] می‌پردازیم‌، با این‌ قصد كه‌ درباره‌ شیوه‌ها و نمونه‌های‌ رفتارهای‌ فكری‌ بشر راجع‌ به‌ سیاست‌ به‌ شناخت‌ بیشتری‌ دست‌ یابیم‌. مفهوم‌ [حقوق‌ فردی‌] در این‌ مقوله‌ به‌ طور خاص‌ سودمند است‌ زیرا هم‌ بر مفهوم‌ فرد اشراف‌ دارد و هم‌ به‌ مفهوم‌ وابستگی‌ و انجمن‌ سیاسی‌ و به‌ مسائلی‌ می‌پردازد كه‌ هم‌ جنبه‌ فردی‌ دارد و هم‌ عمومی‌ و ما را از آرزوهای‌ بشر و رفتارهای‌ مردم‌ نسبت‌ به‌ خودشان‌ چه‌ به‌ عنوان‌ بازیگران‌ سیاسی‌ و چه‌ به‌ عنوان‌ اعضای‌ جوامع‌ آگاه‌ می‌كند. [حقوق‌ فردی‌] دارای‌ معانی‌ آشكاری‌ است‌ كه‌ بر كسانی‌ كه‌ آن‌ را به‌ كار می‌برند پوشیده‌ نیست‌ و همچنین‌ دارای‌ معانی‌ نخبه‌ای‌ است‌ كه‌ پژوهندگان‌ و دانشجویان‌ [حقوق‌ فردی‌] باید آن‌ را بگشایند.

نوشته‌هایی‌ كه‌ در چارچوبه‌ «سرچشمه‌های‌ درونی‌ سیاست‌ برونمرزی‌ آمریكا» در زمینه‌های‌ گوناگون‌ و از دیدگاهها و با رویكردهایی‌ كمابیش‌، ناهمسان‌ به‌ نگار درآمده‌ و در اینجا گردآوری‌ شده‌اند، همچون‌ آینه‌ای‌ هستند كه‌ بخش‌هایی‌ از چگونگی‌ و ویژگیهای‌ ساخت‌ و ساز سیاسی‌ آمریكا را در بازیگاه‌ سیاست‌ جهانی‌ بازتاب‌ می‌دهند.
بیگمان‌ همه‌ بازیگران‌ جهان‌ سیاست‌، نیاز به‌ شناخت‌ این‌ چگونگی‌ها و ویژگیها دارند، تا بتوانند كمابیش‌ به‌ درستی‌ در پهنه‌ سیاسی‌ جهان‌ بازی‌ كرده‌ و بهترین‌ بازده‌ ممكن‌ را برای‌ بهرمندیهای‌ ملی‌ خود در دهكده‌ جهانی‌ فراهم‌ آورند. روشن‌ است‌ كه‌ شناخت‌، بسنده‌ نیست‌، و بایستی‌ این‌ شناخت‌ با سیاستی‌ كاربُردی‌، سازنده‌ و خَردورزانه‌ همراه‌ باشد.

جهانی‌ شدن‌ بیشتر مولد پرسش‌ است‌ تا پاسخ‌. از یك‌ جهت‌ جهانی‌ شدن‌ پدیده‌ای‌ بسیار قدیمی‌ است‌. ریشه‌ و ماهیت‌ آن‌ به‌ بیش‌ از پنج‌ قرن‌ قبل‌ بر می‌گردد. امّا از جهت‌ دیگر، جهانی‌ شدن‌ پدیده‌ نوینی‌ است‌. آگاهی‌ از آن‌ به‌ بیش‌ از یك‌ دهه‌ باز نمی‌گردد. بنابراین‌ از همان‌ ابتدا به‌ساكن‌، جهانی‌ شدن‌ در بستر تاریخ‌ قرار گرفته‌ و بستر جدیدی‌ را برای‌ مطالعه‌ و ارزیابی‌ روابط‌ بین‌ الملل‌ و تاریخ‌ آن‌ فراهم‌ كرده‌ است‌.
مفهوم‌ جهانی‌ شدن‌ با همه‌ نقائص‌ و ابهاماتی‌ كه‌ دربر دارد توصیف‌ كننده‌ تاریخ‌ معاصر است‌. كثرت‌ نوشتارها، كنفرانسها، سمینارها و گزارشها از یك‌سو، بیانگر این‌ امر است‌ كه‌ جهانی‌ شدن‌ پدیده‌های‌ سیاسی‌، اقتصادی‌، اجتماعی‌ و امنیتی‌ را در سطوح‌ چهارگانه‌ محلی‌، ملی‌، منطقه‌ای‌ و جهانی‌ توصیف‌ و تبیین‌ می‌كند و از سوی‌ دیگر، بیانگر وجود اختلاف‌ نظر در مورد مباحثی‌ است‌ كه‌ به‌ شكل‌ پرسشهایی‌ قابل‌ بررسی‌ هستند. این‌ پرسشها را می‌توان‌ به‌ شكل‌ زیر عنوان‌ كرد: جهانی‌ شدن‌ چیست‌ و چگونه‌ باید مطالعه‌ شود؟ جهانی‌ شدن‌ چه‌ نتایجی‌ را برای‌ زندگی‌ انسانها و نهادهای‌ حكومتی‌ و جهانی‌ دربر دارد؟ جهانی‌ شدن‌ چه‌ فرصتها و محدودیتهایی‌ را برای‌ بازیگران‌ جهانی‌ مانند انسانها، گروه‌ها، حكومتها، سازمانهای‌ دولتی‌ و غیردولتی‌ و شركتهای‌ جهانی‌ به‌ وجود آورده‌ است‌؟ و بالأخره‌ چه‌ انتقاداتی‌ بر آن‌ وارد است‌؟

جهانی‌ شدن‌ به‌ دنیایی‌ ارجاع‌ دارد كه‌ در آن‌ جوامع‌، فرهنگ‌ها، حكومت‌ها، و اقتصادها تا حدودی‌ به‌ هم‌ نزدیكتر گشته‌اند. بنا به‌ گفته‌ «گیدنز» (1990) این‌ مفهوم‌ را می‌توان‌ به‌ عنوان‌ تشدید روابط‌ اجتماعی‌ جهانی‌ تبیین‌ كرد كه‌ مكان‌های‌ دوردست‌ را به‌ گونه‌ای‌ به‌ هم‌ پیوند می‌دهد كه‌ به‌ موجب‌ آن‌ رویدادهای‌ محلی‌ تحت‌ تأثیر حواد ثی‌ شكل‌ می‌گیرد كه‌ كیلومترها از هم‌ فاصله‌ دارند و بالعكس‌. از این‌ رو كار یك‌ كارگر معدن‌ زغال‌ سنگ‌ در انگلستان‌ به‌ همان‌ اندازه‌ كه‌ به‌ تصمیمات‌ مدیران‌ محلی‌ یا دولت‌ ملی‌ بستگی‌ دارد ممكن‌ است‌ به‌ وقوع‌ حوادثی‌ در افریقای‌ جنوبی‌ یا لهستان‌ نیز بستگی‌ داشته‌ باشد.

در پی‌ جلسه‌ سران‌ رهبران‌ جهان‌، آبا ابان‌، وزیر خارجه‌ اسبق‌ اسرائیل‌ كه‌ نتوانست‌ نارضایتی‌ خود را از نتیجه‌ جلسه‌ پنهان‌ كند گفت‌ رهبران‌ حاضر در جلسه‌ در كنار هم‌ «تمركز خارق‌العاده‌ای‌ از قدرت‌ را پدید آوردند اما به‌ نظر نمی‌رسد جلساتشان‌ نتیجه‌ای‌ را به‌ دنبال‌ داشته‌ باشد».
هر فردی‌ ممكن‌ است‌ از چنین‌ اجتماعی‌ انتظارات‌ زیادی‌ ـ یا حداقل‌ انتظار رهبری‌ و هدایت‌ ـ داشته‌ باشد. اما در عوض‌ چه‌ چیزی‌ عایدش‌ می‌شود؟ معمولاً فقط‌ گامهایی‌ احتیاط‌آمیز، مجموعه‌ای‌ از مقالات‌ اعلام‌ مواضع‌ و محورهای‌ گفتگو، سخنرانی‌های‌ مربوط‌ به‌ سیاست‌گذاری‌ و بیانیه‌های‌ مطبوعاتی‌ كه‌ خود جنجال‌آفرین‌ و زمینه‌ساز بحث‌ و جدل‌ هستند. تحلیل‌ آبا ابان‌ از معضل‌ اصلی‌ موجز و دقیق‌ بود: این‌ رهبران‌ «با هم‌ اندیشیدن‌ را نیاموخته‌اند». این‌ مشكل‌ در اكثر رهبران‌ سیاسی‌، مدیران‌ شركتها، دانشگاهیان‌، سازندگان‌ جامعه‌ و خانواده‌ها دیده‌ می‌شود. ولی‌ این‌ امر دال‌ بر بی‌علاقگی‌ یا بی‌توجهی‌ آنها نسبت‌ به‌ آن‌ نیست‌. بسیاری‌ از مردم‌ عمیقاً نسبت‌ به‌ شكل‌ و كیفیت‌ زندگی‌ خود و نهادهای‌ مروج‌ آن‌ نگران‌ هستند. از سوی‌ دیگر، این‌ معضل‌ لزوماً از فقدان‌ پول‌، قدرت‌، هوش‌، رابطه‌، بینش‌ یا هر چیز دیگری‌ كه‌ مردم‌ تصور می‌كنند برای‌ رسیدن‌ به‌ قدرت‌ یا شوكت‌ لازم‌ است‌ ناشی‌ نمی‌شود.

جهانی‌ شدن‌، آسیب‌ پذیریهایی‌ نسبت‌ به‌ تهدیدات‌ قدیمی‌ ایجاد می‌كند. شبكه‌های‌ جنایی‌ با استفاده‌ از پیشرفته‌ترین‌ فناوری‌ها مواد مخدر، تسلیحات‌، فلزات‌ و سنگ‌های‌ گرانبها، حتی‌ انسان‌ها را به‌ طور غیر قانونی‌ نقل‌ و انتقال‌ می‌دهند. در واقع‌ این‌ عناصر "جامعه‌ غیر مدنی‌" مجموعه‌های‌ عظیم‌ فعالیت‌های‌ غیر قانونی‌ است‌؛
با متكی‌ شدن‌ روز افزون‌ بنیان‌های‌ نظامی‌ به‌ تكنولوژی‌ ارتباطی‌ و اطلاعاتی‌ جدید نظیر شبكه‌های‌ الكترونیكی‌ كامپیوتری‌ كه‌ عمدتاً غیر نظامی‌ هستند، تشكیلات‌ نظامی‌ دولت‌های‌ ملی‌ در مقابل‌ حملات‌ و تهدیدات‌ غیر مسلحانه‌ و جنگهای‌ اطلاعاتی‌ و تروریسم‌ اطلاعاتی‌ شدیداً بی‌ حفاظ‌ می‌شوند.
این‌ تكنولوژی‌های‌ جدید موجب‌ منسوخ‌ شدن‌ جنگ‌های‌ بزرگ‌ كه‌ عمدتاً میان‌ ملل‌ رخ‌ می‌داد و ظهور جنگ‌های‌ اطلاعاتی‌ می‌شوند كه‌ مهمترین‌ تسلیحات‌ آن‌ خود تكنولوژی‌ اطلاعاتی‌ است‌ كه‌ دولت‌ها كمترین‌ كنترل‌ را بر تولید و توزیع‌ آن‌ها دارند. به‌ علاوه‌، ارتش‌های‌ آنان‌ برای‌ نبرد در چنین‌ جنگ‌هایی‌ آموزش‌ ندیده‌اند. تكنولوژی‌ ارتباطی‌ و اطلاعاتی‌ جدید موجب‌ اشاعه‌ توان‌ و قدرت‌ خشونت‌ (نمادی‌ و فیزیكی‌) در جامعه‌ در سطح‌ وسیعی‌ از یك‌ طرف‌ و بازیگران‌ فراملی‌ در سطح‌ دیگر، می‌شوند.

می دانیم كه واژه ایده ئولوژی از آغاز ابداع آن توسط دستوت دوتراسی در سال 1796، تا زمان حاضر كه پا به هزاره سوم نهاده ایم، راه درازی را پیموده و به لحاظ ماهیت، صورت، و نیز محتوا، دگرگونی های شگرفی را تجربه كرده است، به گونه ای كه در دهه های پایانی قرن بیستم به صورت یك عنصر بسیار مهم در تمامی شئون حیات بشر در آمده بود. اما یك حقیقت همواره پابرجا مانده مانده است: یك ایده ئولوژی اصیل و حقیقی از بطن یك جامعه بر می آید و زاییده شرایط خاص آن جامعه است; و در همین جا است كه تفاوت ایده ئولوژی های اصیل از ایده ئولوژی های "وارداتی" ( و مشكلات ناشی از گزینش این كالای وارداتی فكری) كاملا روشن می شود.