قفقاز جنوبی منطقهای مركب از سه كشور آذربایجان، ارمنستان و گرجستان است كه توسط سه قدرت منطقهای یعنی ایران، روسیه و تركیه محاصره شده است. موقعیت جغرافیایی و اهمیت استراتژیك قفقاز جنوبی، این منطقه را به یكی از مهمترین مناطق جهان تبدیل نموده است.
به لحاظ تاریخی، این سرزمین بخشی از ایران بزرگ و صحنه تقابل امپراطوریهای ایران، روسیه و عثمانی بوده است، بر اثر جنگهای ایران و روسیه در اوایل قرن نوزدهم و انعقاد معاهدات گلستان و تركمنچای از خاك ایران جدا شد. اهمیت استراتژیك قفقاز را میتوان در نبردهای بزرگی كه طی قرون اخیر در آن رخ داده است درك كرد. نبرد میان روسیه ـ عثمانی، ایرانـ روسیه و عثمانی ـ روسیه بیانگر چنین اهمیتی است. به لحاظ فرهنگی، قفقاز مرز میان تمدن اسلامی و تمدن مسیحی و سه فرهنگ روسی، تركی و ایرانی و همچنین زیستگاه بیش از50 گروه قومی و زبانی و سه دین اسلام، یهود و مسیحیت است.
